Tỷ lệ đóng BHXH, BHYT, BHTN 2026: doanh nghiệp và người lao động đóng bao nhiêu

Đây là bảng tra. Nếu bạn chỉ cần con số để làm bảng lương tháng này, hai dòng dưới là đủ: người lao động 10,5%, doanh nghiệp 21,5%, cộng thêm 2% kinh phí công đoàn do doanh nghiệp nộp.

Phần còn lại của bài tách từng quỹ, chỉ ra khoản 0,5% hay bị gộp nhầm, và nêu hai cái trần mà nhiều nơi bỏ sót.

Bảng tỷ lệ đóng 2026

Kinh phí công đoàn nộp cho tổ chức công đoàn, không nộp cho cơ quan bảo hiểm, nên khi đối chiếu số liệu với cơ quan bảo hiểm thì con số cần khớp là 32%, không phải 34%.

Bóc 17,5% của doanh nghiệp ra ba phần

Con số 17,5% là tổng của ba quỹ khác nhau, và chúng không đi cùng nhau trong mọi trường hợp:

• 14% — quỹ hưu trí và tử tuất.
• 3% — quỹ ốm đau và thai sản.
• 0,5% — quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

Phần 0,5% tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp là chỗ hay làm sai nhất khi dựng bảng lương. Nó có cơ chế miễn giảm riêng và có trường hợp người lao động thuộc diện không đóng bảo hiểm xã hội nhưng vẫn phải đóng khoản này — hoặc ngược lại. Gộp cứng 0,5% vào 17,5% thành một dòng duy nhất thì tới lúc gặp ca đặc biệt sẽ phải sửa tay từng người.

Thực tế hay gặp: người lao động ký hợp đồng ở nhiều nơi cùng lúc. Bảo hiểm xã hội, y tế và thất nghiệp chỉ đóng ở một nơi theo quy định, nhưng khoản tai nạn lao động thì đóng ở từng nơi sử dụng lao động. Bảng lương không tách được hai thứ này sẽ ra sai số.

Hai cái trần, tính theo hai con số khác nhau

Tỷ lệ phần trăm chỉ đúng tới một ngưỡng. Vượt ngưỡng thì phần vượt không phải đóng — và đây là chỗ hai loại bảo hiểm tách đôi:

• Bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế: trần bằng 20 lần mức tham chiếu.
• Bảo hiểm thất nghiệp: trần bằng 20 lần lương tối thiểu vùng — tức mỗi vùng một trần khác nhau.

Riêng năm 2026 còn thêm một rắc rối: mức tham chiếu đổi giữa năm, nên trần bảo hiểm xã hội nửa đầu năm và nửa sau năm khác nhau. Chi tiết từng mốc ở bài Trần đóng BHXH 2026 đổi giữa năm.

Tính trên khoản nào

Tỷ lệ ở trên không tính trên tổng thu nhập, mà tính trên tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội, gồm:

• Tiền lương theo công việc hoặc chức danh;
• Phụ cấp lương;
• Các khoản bổ sung xác định được mức tiền cụ thể cùng với mức lương và trả thường xuyên trong mỗi kỳ trả lương.

Khoản gắn với kết quả làm việc hoặc không xác định trước được mức tiền — thưởng theo doanh số, thưởng sáng kiến, tiền ăn giữa ca theo thực tế — thì không nằm trong căn cứ đóng. Đây là lý do lương đóng bảo hiểm thường thấp hơn tổng thu nhập, và là chỗ hay bị cơ quan bảo hiểm truy thu nếu doanh nghiệp xếp nhầm một khoản cố định thành khoản biến động.

Một ví dụ cho dễ hình dung

Lương làm căn cứ đóng 20.000.000 đồng/tháng, chưa chạm trần:

• Trừ vào lương người lao động: 20.000.000 × 10,5% = 2.100.000 đồng
• Doanh nghiệp nộp bảo hiểm: 20.000.000 × 21,5% = 4.300.000 đồng
• Doanh nghiệp nộp kinh phí công đoàn: 20.000.000 × 2% = 400.000 đồng

Nghĩa là trả lương 20 triệu thì chi phí thật của doanh nghiệp là 24.700.000 đồng, còn người lao động nhận về trước thuế thu nhập cá nhân là 17.900.000 đồng. Khoảng cách giữa hai đầu là 6.800.000 đồng — con số nên biết khi đàm phán lương hoặc dựng ngân sách nhân sự.

Chỗ sai nhiều nhất khi làm tay

1. Quên trần. Nhân viên lương cao vẫn bị tính đủ tỷ lệ trên toàn bộ lương, thành ra nộp thừa.
2. Dùng chung một trần cho cả BHXH và BHTN. Hai trần tính theo hai căn cứ khác nhau và chênh nhau rất xa.
3. Tính trên tổng thu nhập thay vì trên lương làm căn cứ đóng.
4. Không đổi trần giữa năm 2026 khi mức tham chiếu tăng từ 1/7.
5. Gộp 0,5% tai nạn lao động vào một dòng với 17,5%, rồi không xử lý được ca miễn giảm.

Cả năm lỗi này đều thuộc loại “đúng công thức nhưng sai tham số”, nên bảng lương vẫn ra số đẹp và không ai phát hiện cho tới kỳ đối chiếu với cơ quan bảo hiểm.

Trên Chấm Công Plus

Bảo hiểm và thuế thu nhập cá nhân được tính sẵn trong bảng lương, lấy thẳng từ số công đã chấm, nên không phải gõ lại sang Excel. Các mốc trần và mức tham chiếu được cấu hình theo kỳ hiệu lực — tức bảng lương tháng 6 và tháng 7 năm 2026 tự áp đúng hai mức trần khác nhau, không cần ai nhớ đi sửa tay.

Căn cứ pháp lý

• Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (41/2024/QH15), hiệu lực 1/7/2025 — trong đó thay thuật ngữ “lương cơ sở” bằng “mức tham chiếu”.
• Nghị định 161/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 — mức tham chiếu 2.530.000 đồng từ 1/7/2026.
• Nghị định 293/2025/NĐ-CP — lương tối thiểu vùng áp dụng từ 1/1/2026, dùng để tính trần bảo hiểm thất nghiệp.
• Luật Việc làm 2025 — căn cứ trần đóng bảo hiểm thất nghiệp theo lương tối thiểu vùng.

Các con số trong bài được đối chiếu với văn bản gốc. Quy định về bảo hiểm thay đổi thường xuyên và có nhiều trường hợp đặc thù (người nước ngoài, người đã nghỉ hưu, hợp đồng dưới một tháng, nhiều nơi làm việc) — với trường hợp cụ thể nên đối chiếu lại văn bản hiện hành hoặc hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội quản lý trực tiếp.